SIGN Thema's

Kansen in de stad

Circularie productie

Personalised Food

Groen beleven

iGreen

lees meer...

Lopende Projecten

Hieronder vindt u onze projecten. Lees bij thema’s over de aanleiding voor een project. Kijk ook bij publicaties voor meer informatie.

Projecten in verkennende fase:

  • Groenconcepten voor winkelcentra
  • Circulaire teelt units

Bent u geintereseerd in deze projecten? Neem contact op!

Greennest Gallery Utrecht

In juni is de Greennest Gallery bij de Botanische Tuinen van Utrecht geopend. In de ’gallery’ is een expositie van groene innovaties te zien, zoals groene wanden (voor binnen en buiten) en groene akoestische oplossingen, maar ook groeisystemen voor kiemplanten.

De expositie is ingericht langs de waarden van groen en is zowel voor consumenten als professionele klanten interessant.

Jonge architecte Mireille langendijk maakte het ontwerp voor de tentoonstelling op 200 vierkante meter. Studenten van de opleiding Bioinspired Innovations van Universiteit Utrecht richtte de tentoonstelling in opdracht van SIGN in.

De Greennest Gallery van Stichting SIGN is te bezoeken tijdens openinstijden van de Botanische Tuinen Utrecht, Fort Hoofddijk, Budapestlaan 17, Utrecht.

Luchtzuiverende systemen (binnen)

     

SIGN werkt aan tuinbouw­oplossingen voor maatschappelijke opgaven, zoals verbetering van de luchtkwaliteit. SIGN werkt aan de versterking van luchtzuivering door planten door actieve systemen te ontwikkelen. Daarbij kijken we ook naar systemen buiten de sector zoals luchtwasser systemen van Thomas Janssen.

Met het bedrijf Cloud Garden is vorig jaar een sensor en een ventilatie­systeem ontwikkeld dat in principe boven elke groene wand geplaatst kan worden. De ventilatie gaat harder werken als de luchtkwaliteit slechter wordt.

Het luchtzuiverend effect van deze systemen berust op drie verschillende principes:

  • Luchtwassend effect doordat water in contact komt met de lucht: daarmee wordt fijn stof en in water oplosbare chemische stof als formaldehyde uit de lucht gehaald
  • (Nitro)biologische werking: de bacteriën rond de wortels vangen chemicaliën en zetten die om naar koolstof en zuurstof.
  • Plantfysiologische werking: De huidmondjes van de planten aan de buitenkant vangen VOC’s af (zowel in water oplosbare als de hydrofobe).

Geïnspireerd op de tulpentorens uit de 17de eeuw in het Rijksmuseum wil SIGN de technologie van Cloud Garden (ventilatie, sensor) en bestaande hardware doorontwikkelen om toepassingen met bloeiende planten realiseren (Anthurium, Gerbera, Calla, etc.). De verplaatsbare torens (nu nog voor kruiden) worden aangepast om een dichtere volume planten te realiseren en een actief ventilatiesysteem en sensor.

   

Nieuw perspectief: bestaande hardware aanpassen voor sierteelt

Voor deze werkzaamheden is SIGN voornemens een beperkt budget vanuit EU Fondsen (via Greenport Aalsmeer) in te zetten en een aanvraag te doen bij een private fonds. 

 

Partners wanden: Anthura, Grow-up concepts, Cloud Garden. Partner torens: Grow-up concepts 

Greennest Park: lichtgevende bomen

 
 
   

De gemeente Amsterdam is met SIGN (Stichting Innovatie Glastuinbouw) en STIRR (Stichting innovatie recreatie recreatie en ruimte) tot een innovatieve invulling van een kavel in Amsterdam Zuid Oost gekomen (Hullenbergweg).

Op termijn is het de plek voor een Greennest Experience & Hotel waar bezoekers de vele toepassingen en functies van bloemen en planten kunnen ervaren en er zelfs in kunnen overnachten. Vooruitlopend hierop is er een tijdelijke Greennest Park met innovatieve mobiele elementen:

   
 

Een-en-twintig lichtgevende bomen, die verwijzen naar een toekomst, waarbij de natuur met lichtgevende organismen ons oriëntatie licht brengt. In het Greennest Park doen we dat nu met een biobased coating op de stam. Energiezuinige LED lampen belichten de boom kort waarna de bomen subtiel licht geven. 

Een voedselbos biedt plek aan een groot aantal verschillende planten, die in samenhang met elkaar leven. Dit is het eerste mobiele voedselbos in Nederland. Als de tijdelijke bestemming hier voorbij is, zal het mobiel groen elders in Amsterdam Zuidoost groente, fruit en kruiden opleveren. Plukken is toegestaan!

‘Young designer of 2015’ Teresa van Dongen heeft een levend kunstwerk ontworpen.  Haar "Verdwijnpunt" wordt een bijzondere constellatie van licht, water en planten die een habitat bieden aan bijen en vlinders. Plaatsing: Mei 2017. 

Brouwerij Kleiburg. In de Proefzaak kun je genieten van diverse bieren met zicht op het hele brouwproces.

iGreen Plant Backpack

Luchtverontreiniging is wereldwijd één van de grootste problemen. Het betreft met name fijn stof, ozon en uitstootgassen. Uiteraard is het doel om op lange termijn luchtverontreiniging te beperken en te voorkomen; voorlopig is bescherming van groot belang. Bewezen is dat planten lucht reinigen. Het reinigen gebeurt met name in het wortelgebied. Het metabolisme bij de wortels en microorganismen absorberen schadelijke vluchtige stoffen, wat een standaard masker niet afvangt.  Planten dragen daarnaast bij aan een gevoel van veiligheid en gezondheid. 

SIGN is ervan overtuigd dat de luchtzuiverende werking van planten tot waarde gebracht kon worden in een draagbaar systeem voor schone lucht. Na uitschrijving van de ontwerpwedstrijd, ontwikkelde SIGN met TU Delft studenten een prototype van de draagbare luchtzuiverende rugzak op basis van plantwortelsubstraat. In het filmpje kunt u de werking bekijken. 

De komende maanden werkt SIGN aan de verfijning van het prototype, het testen van diverse plantwortelsubstraten en het valideren van de inname van schone lucht. De rugtas biedt buiten bescherming tegen met name fijn stof. De luchtreinigende unit is uit de rugtas te halen en op kantoor of thuis te plaatsen waar hij ook andere schadelijke stoffen uit de lucht reinigt (VoC's). 

De resultaten met Formaldehyde zuivering zijn zeer positief. De zuiverende werking van de planten wordt versterkt door het ventilatiesysteem. In het kader van EFRO Green Innovation Cluster zullen 10 exemplaren van de iGreen Plant Bag gemaakt worden (Folder Engels).

WorkisGaming: aantrekkelijk arbeidsomgeving

 

Behalve vervanging door automatisering en robotisering zien we weinig innovatie in de factor arbeid. Het creeren van een aantrekkelijke arbeidsomgeving is essentieel voor de sector. 

Sinds 2007 werkte SIGN aan het concept WorkisGaming. In het innovatieprogramma GlasWerkt (2012-2016) heeft SIGN met diverse partijen en universiteiten verschillende vormen van gamificatie onderzocht en een methode voor duurzame toegepassing op glastuinbouwbedrijven ontwikkeld. 

Het eindresultaat is een methode en training WorkisPlay waarmee teams in de glastuinbouw zelfstandig werken aan continue verbetering van de arbeidsprocessen en omstandigheden op de werkvloer. De relatie tussen werknemer, werkgever en productieproces wordt leuker, uitdagender, leerzamer en slimmer. 

SIGN stelt nu het trainingsmateriaal beschikbaar waarmee (operationele) bedrijfsleiders de methode zelf kunnen toepassen. Lees hier meer achtergrondinformatie en het trainingsmateriaal.


Betaalbaar Groen op Scholen

   

Bin Fen Green Wall @school!

Metingen tonen aan dat de luchtkwaliteit in een gemiddeld klaslokaal vaak erg slecht is en dus ongezond voor kinderen en leerkrachten. Vanuit onderzoek is bekend dat planten in een klas kunnen helpen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Daarnaast zorgen planten voor een beter leerklimaat: kinderen voelen zich prettiger, veiliger, zijn minder druk en de leerprestaties gaan omhoog. Toch zijn er nog drempels voor scholen om tot aanschaf van planten in de klas over te gaan. Klassen hebben meestal beperkte ruimte voor planten en onderhoud van planten is voor veel scholen een zorg. Bovendien zijn er zelden grote budgetten voorhanden. In samenwerking met een ondernemers in Aalsmeer bedacht SIGN een oplossing voor deze uitdaging: De Tamagotchi methode. Hierbij krijgt iedere leerling een te personaliseren potje met een eigen plantje en de verantwoordelijkheid om het plantje te verzorgen.

De leerling wordt begeleid via een bijbehorend lespakket. Als de plantjes niet gebruikt 

   

worden, hangt het plantje in de daarvoor bedoelde plantenwand, die daarmee ook een mooi decoratief element is in de klas. Voor € 150 per klas heeft de school een plantenwand en lesmateriaal. Het is aan iedere school om te bepalen of zij zelf deze kosten dragen of een deel, bijvoorbeeld de plantjes, via de ouderlijke bijdrage willen financieren.

De eerste Bin Fen Green Wall @school! werd geintroduceerd op de basischool OBS De Zuidooster (zie film).

Scholen kunnen deze wand + potjes aanschaffen via Ambius met of zonder plantjes. Zie ook artikel Intogreen en de gezamenlijke website van de partners GroenindeKlas

GreenNest

   

Beleef in GreenNest wat bloemen en planten met je doen! In dit gestapelde parkhotel van zes verdiepingen zie, ruik, hoor en voel je steeds een andere natuurlijke omgeving.

Twee topsectoren (tuinbouw en gastvrijheid) bundelen de krachten om met deze unieke en interactieve aanpak bezoekers en hotelgasten in contact te brengen met groen van over de hele wereld. 

Overnachten in het groen kan in de speciale, hangende, lodges waarmee de verdiepingen zijn uitgerust. Vanuit de gemeente Amsterdam is al een locatie gereserveerd voor dit bijzondere hotel dat tuinbouw en toerisme verbindt. De grondleggers van GreenNest, InnovatieNetwerk, Stichting Sign en Stichting Stirr benaderen de komende periode investeerders om de haalbaarheid te onderzoeken. Lees hier meer in de presentatiefolder.

De InnovatieSprong: Versneld naar Marktgerichtheid

Onder de noemer De InnovatieSprong Tuinbouw organiseert SIGN activiteiten om de transitie naar een marktgericht innovatiesysteem te versnellen. De Nederlandse glastuinbouw kent prachtige voorbeelden van bedrijven die succesvol zijn met een marktgerichte aanpak. Bij een groot deel van de sector is vernieuwing te eenzijdig gericht op het productieproces. Het leidt tot steeds efficiëntere productie van bloemen, planten en groenten waarvoor steeds minder betaald wordt. Dit negatieve tij is te keren met een transitie van het innovatiesysteem. Dit systeem is het samenspel van ondernemersactiviteiten, markt, organisaties, wet- en regelgeving en financiering. De wisselwerking tussen tuinders en hun omgeving moet de voorwaarden creëren voor marktgericht ondernemen. Initiatieven van private partijen en overheid tonen aan dat deze transitie naar een marktgerichte innovatielandschap op gang komt. SIGN wil de transitie versnellen door activiteiten w.o.:

Ga naar nieuwsitem over het symposium om u aan te melden.

Polydome (hoog productieve polyculturen)

     

Een pollycultuur van verschillende gewassen, vissen, kippen en paddenstoelen in één kas: kan dat? Ja! Duurzaam, ecologisch, biodivers en prachtig om te zien. In de publicatie polydome leest u meer over de onderbouwing voor dit duurzame systeem waarmee rendement te halen valt. Met een Polydome is het tevens mogelijk gericht in te spelen op behoeftes in één afzetgebied.

Frank van Kleef van Royal Pride heeft de aftrap gedaan om Polydome in de praktijk te brengen in zijn Boeregoed kas in de Lier. Doel is een tweede kas te realiseren in regio Schiphol - Aalsmeer. Het Polydome is speciaal geschikt voor locale afzet waarbij bewoners betrokken zijn bij de teelt.

Heeft u als tuinder interesse? Neem contact op met SIGN.

Helende concepten zorgomgeving

Op zoek naar de koppelingen tussen tuinbouw en zorg. Naast het agrofood brede initiatief 'Food Events' zijn in samenwerking met LEAPS vier nieuwe businessconcepten voor potplanten in de zorgomgeving ontwikkeld:

 

  1. Pickaplant (een plantenbibliotheek met slimme irrigatietechniek)
  2. Access garden (een modulair tuinieractiviteitentafel)
  3. Jarplant (een kadoplant die afgesloten in de strengste hygiene-omgevingen is toegestaan)
  4. Gill pot (combinatie luchtbevochtingspot met plant)

Healing environments (helende omgevingen) vinden we in de toekomst waarschijnlijk niet alleen in ziekenhuizen en zorgcentra: hybride zorghotels en full-service appartementen zijn in aantocht. De ontwikkelde concepten kunnen in deze zorgontwikkeling meegaan. Met diverse onderwijsinstellingen wordt er nu aan prototypes gewerkt.

Versmerken

De marketing in de glastuinbouw beperkt zich vaak tot communicatie en (collectieve) promotie. In het benaderen van doelgroepen met brede, gedi­versificeerde proposities valt nog veel te winnen. Onderscheidende proposities  kun je communiceren met merken. Merken voegen naast functionele aspecten extra emotionele argumenten toe aan producten. Het resultaat is hogere loyaliteit, hoger marktaandeel en hoger rendement. Versmerken realiseren is lastig, maar wel noodzakelijk. Hoe gaat het met merken binnen het nieuwe samenwerken? Een mogelijkheid is het werken met een endorsed merk, een overkoepelend merk dat het eigen merk ondersteunt. De samenwerkende partners investeren samen in het endorsed merk en er zijn geen freeriders.

De TuinbouwToren (Hortus Celeste)

   

Buiten de regio is het unieke karakter van het Westland onvoldoende bekend. De tuinbouwsector moet zijn innovatiekracht beter laten zien. Niet alleen aan de handel, maar juist aan een breed publiek. SIGN wil daarom het terrein tegenover de bloemenveiling Honselersdijk veranderen in een tuinbouw-expo waar bezoekers en kopers uit de hele wereld kunnen zien waar de tuinbouw in uitblinkt. De TuinbouwToren is een verticale kas van 92 meter hoog waarin tuinbouw samen kan gaan met bijvoorbeeld onderwijs, bedrijvigheid, ontspanning, winkels en wonen. Het is een publiekstrekker met een internationale architectuur-uitstraling. We zoeken concrete huurders die voor de aantrekkelijke huurprijs het initiatief voor de bouw willen versnellen. Komt de toren in Naaldwijk of pakt een andere regio het voorstel sneller op?

Bekijk de youtube animatie

Tuinbouw als één bedrijf

In deze denkoefening zijn we op zoek naar een manier om een betere vraagsturing, regie en marktmacht te realiseren via radicaal nieuwe ontwerpen van tuinbouwstructuur. Door de tuinbouw als één virtueel concern te verbeelden krijgen we  inzichten t.a.v. bijvoorbeeld productie, prijsstelling of innovatie wanneer de sector vanuit één directie zou worden aangestuurd. Hierbij is de auberginemarkt als voorbeeldcase gebruikt. We hebben vervolgens een vertaalslag gemaakt naar een sector met een MKB-structuur, wat leidt tot een alternatieve organisatie van zeggenschap, risico en opbrengsten. Uiteraard zal een volledig geconsolideerde sector een utopie blijven. Toch zijn er verschillende mogelijkheden voor ondernemers om zich als één partij te positioneren naar de markt.

Food events in de zorg

     

Vissers en tuinders hebben één ding gemeen: ze krijgen maar een fractie van de prijs die eindconsumenten betalen. Kunnen we in plaats van leverancier van calorieën en voeding geluk en gezondheid leveren aan de zorg? Door integraal naar de zorgkosten en opbrengsten te kijken ontwerpen we een verdienmodel waarmee primaire producenten hun winstgevendheid kunnen vergroten en kunnen bijdragen aan geluk en gezondheid.

Groen licht voor ouderen

   

Daglicht en groen dragen bij aan de beleving van de woonomgeving. We hebben een brochure ontwikkeld met inspirerende ideeën en voorbeelden van de mogelijkheden van Bouwen met Groen en Glas (daglicht en groen als vitaliserende omgeving) in zorginstellingen. Achtergrondinformatie over de zorgsector staat op de website Bouwenmetgroenenglas. We blijven routes zoeken om de waarde van groen meer te benutten.

Op weg naar marktgericht ondernemen

De SIGN Hekkert studie naar het huidige innovatiesysteem in de glastuinbouw laat zien dat deze vooral gericht is op (bedrijfs)procesinnovaties. Er is nu meer aandacht nodig voor marktgerichte innovaties, omdat die sterker bijdragen aan een vitale rendabele sector. In 2011 onderzocht SIGN de strategieën van tien innovatieve voorlopers op dit gebied. Tegen welke barrières liepen zij op en welke aanbevelingen hebben zij voor een verbetering van het huidige innovatiesysteem? In vervolg op deze studies ontwikkelde SIGN het inspiratieboek "Op weg naar marktgericht innoveren" met acht voorbeelden van nieuwe businessmodellen. SIGN stimuleert partijen in het innovatielandschap meer te doen met de ondersteuning van marktgerichte innovaties, inclusief het aanpassen van het instrumentarium. 

SIGN heeft in het topsector beleid en innovatiecontracten aandacht gevraagd voor het ondersteunen van marktgericht ondernemen. Daarnaast werken we samen met de regionale LTO organisaties, regionale Greenport innovatiecentra, Syntens en LTO Groeiservice om marktgerichte innovaties meer te ondersteunen bijvoorbeeld via masterclasses. In 2012 lopen twee series; een over  Retail en een over Nieuwe businesscreatie.

Medicijnen uit de kas

   

De Nederlandse glastuinbouw heeft een aantal sterke troeven in handen als het gaat om de productie van geneeskrachtige kruiden voor uiteenlopende afzetmarkten. Zoals het vermogen om gewassen te telen onder strikt gecontroleerde omstandigheden van voeding, water en licht. In combinatie met het Nederlandse systeem voor kwaliteitcontrole betekent dit dat de Nederlandse tuinders een uitstekende startpositie hebben. Andere sterke punten zij onze kennisinfrastructuur; hoog ontwikkelde veredelingssector en logistieke systemen. Zwakke punten zijn het ontbreken van een krachtige traditie en daarmee lokale afzet en belemmerende regelgeving. Samen met de NVF onderzochten we de markt voor geneeskrachtige planten en ontwikkelde we de website infofyto met objectieve informatie over de geneeskrachtige werking van planten. Wetgeving belemmert ons uiteindelijke doel: (glastuinbouw) producenten van medicinale planten die met potentiële afnemers nieuwe ketens vormen. Hierin moeten producenten niet louter grondstoffenleverancier zijn maar een partner positie krijgen in samenwerkingsverbanden. Dit bepaalt de haalbaarheid en lange termijn horizon om met geneeskrachtige planten in de Nederlandse glastuinbouw aan de slag te gaan.

Lichtgewicht drijvende kassen

Drijvende kassen kunnen een oplossing vormen als ruimte schaars en duur is; van belang is dat de integrale kostprijs vergelijkbaar is met reguliere teelt. Een forse kostprijsdaling t.o.v. de standaard drijflichamen levert het patent van Waterarchitect Bart van Bueren. Een eerste prototype willen we in de haven van Rotterdam realiseren met een strand in de kas, waar Rotterdammers jaarrond kunnen genieten van Westlandse producten. Venlo zit Rotterdam op de hielen: wie gaat het eerste drijvende streekproductenkas presenteren?

Stadslandbouw

Wat heeft de reguliere landbouw aan landbouw in de stad? In de stad vinden innovaties plaats, woont de meerderheid van de bevolking en daarmee ook de consumenten van de tuinbouwproducten. Samen met Woningbouwvereniging Vestia keken we naar de kansen voor stadslandbouw in Schiebroek Zuid (Rotterdam); met Off grid BV zoeken we naar de kansen van leegstaand vastgoed in Amsterdam.

Parels in het landschap

Duurzame glastuinbouw als verrijking van het landschap. In dit programma hebben we gewerkt aan ontwerpuitgangspunten voor de inrichting van fraaie glastuinbouwgebieden. Daarnaast ontwikkelde we een inspiratieboek "Mooi Glaslandschap" met innovatieve ideeen en voorbeelden uit andere sectoren om ruimtelijke kwaliteit toe te voegen. Via de LTO organisaties, financiers, kassenbouw.nl en gemeenten stimuleren we tuinders gebruik te maken van ons voorbeeldenboek (gratis). Ook zijn we in overleg met diverse provincies om 'Belonend beleid' mogelijk te maken: een route voor meer maatwerk.

Waard&vol Groen

Dewi HartkampDewi Hartkamp
Programmamanager
+31 (0)6 53 13 19 44
Email Dewi Hartkamp
Dewi Hartkamp op Twitter

Stichting Innovatie Glastuinbouw (SIGN) is een initiatief van LTO Glaskracht Nederland. SIGN heeft voor de uitvoering van haar werkprogramma een alliantie met het ministerie van Economische Zaken.


Logo LTO Glaskracht Nederland
Peter OeiPeter Oei
Programmamanager
+31 (0)6 51 54 28 82
Email Peter Oei
Peter Oei op Twitter