Kas in verbinding: wat kan glastuinbouw leren van jongeren?

De glastuinbouw produceert niet alleen voedsel en groen, maar draagt ook bij aan gezondheid, circulariteit, energie, waterbeheer en een leefbare omgeving. Toch is die maatschappelijke waarde lang niet altijd zichtbaar. Vanuit het ontwikkelpad ‘Kas in verbinding’ van SIGN gingen studenten Social Design van CIBAP Zwolle aan de slag met de vraag: hoe kijken jongeren naar de maatschappelijke waarde van de glastuinbouw? Uit hun ontwerpen leren we dat jongeren niet van buiten naar de glastuinbouw kijken en dat verbinding  ontstaat door ze actief te betrekken bij het mee-ontwikkelen van de toekomst.

Het project startte met een introductie in de wereld van de glastuinbouw. Aan de hand van de panelen ‘Het verhaal van de glastuinbouw’ maakten de studenten kennis met de sector en ontdekten zij dat een kas veel meer is dan een plek waar voedsel en bloemen worden geproduceerd. Ze leerden hoe de glastuinbouw bijdraagt aan gezonde voeding en leefgeluk, maar ook aan circulariteit, energievoorziening, wateropvang en klimaatadaptatie.

Op bezoek bij ondernemer
Vervolgens brachten de studenten een bezoek aan Drenthe Growers in Erica, waar zij in gesprek gingen met ondernemers en medewerkers. Daarna gingen zij tien weken lang aan de slag met hun eigen onderzoek. Met behulp van een door hen zelf vormgegeven dialoogkas op school verzamelden zij verhalen, meningen en ideeën van medestudenten. Deze inzichten vormden de basis voor nieuwe ontwerpen en interventies, die tijdens de eindpresentatie werden gepresenteerd.

Natuur, groei en mens
Het was opvallend dat de studenten de glastuinbouw niet alleen zagen als een plek van productie, maar als een omgeving waar gezondheid, circulariteit, leefomgeving, arbeid en gemeenschap samenkomen. De elementen van natuur, groei en mens trok bijzondere aandacht. Hun ideeën laten zien dat verbinding niet ontstaat door er alleen over te praten, maar door die meer tastbaar en beleefbaar te maken.

Zo ontstonden concepten rondom participatie en ruileconomie, waarin jongeren via stekjes, voedsel, natuurlijke kleurstoffen, fashion en co-creatie laagdrempelig onderdeel worden van een gemeenschap. Andere ontwerpen maakten circulariteit concreet door te onderzoeken hoe restmaterialen, zoals steenwol en plantenwortels, een tweede leven kunnen krijgen in alledaagse producten of nieuwe toepassingen in en rondom de kas.

Mentale gezondheid
Ook de relatie tussen mens en plant kreeg veel aandacht. Studenten legden verrassende verbanden tussen plantverzorging en zelfzorg, tussen groen en mentale gezondheid, en tussen offline rustmomenten en het drukke dagelijks leven van jongeren. Groen werd daarmee niet alleen een product of decor, maar een middel om aandacht, welzijn en de eigen persoonlijke ontwikkeling te stimuleren.

Spel en animatie
Daarnaast lieten de studenten zien hoe krachtig verbeelding kan zijn. Via spel, animatie, fotografie en portretten maakten zij de glastuinbouw toegankelijk en herkenbaar voor een jong publiek. Zo gebruikte één concept een spelvorm om jongeren mee te laten denken over wonen en werken in agrarische landschappen van de toekomst. Een ander bracht juist de mensen áchter de kas in beeld: medewerkers en gemeenschappen die vaak onzichtbaar blijven, maar een onmisbare bijdrage leveren aan de menselijke, culturele en sociale waarde van de sector.

Andere bril
De frisse blik van de studenten leverde niet alleen nieuwe inzichten op voor SIGN, maar ook voor Drenthe Growers. Waar het bedrijf normaal gesproken vooral studenten uit de teelt- of techniekhoek ontvangt, brachten deze Social Design-studenten een heel ander perspectief mee. Layla van der Veen van Drenthe Growers: ‘De studenten keken niet naar de praktische zaken in de kas, maar juist naar alles eromheen: de mensen, gezondheid, circulariteit en de verbinding met de maatschappij. Heel leuk om onze sector eens door een heel andere bril te bekijken.’

Plant als spiegel
Een idee bleef Layla bij, van een student die vertelde dat ze onze kas zag als een spiegel van de maatschappij. ‘Een plant heeft verschillende behoeften om te groeien: water, voeding, licht en aandacht en dat geldt eigenlijk ook voor mensen. Dat zette ons aan het denken. Niet omdat we daar niet dagelijks mee bezig zijn, maar omdat het soms goed is om er weer even bewust bij stil te staan. Bij hoe het met jezelf gaat, maar ook met de mensen om je heen.’

De grootste opbrengst van dit project zit niet alleen in de ontwerpen zelf, maar vooral in de manier waarop jongeren naar de glastuinbouw kijken. Ze kijken niet van buitenaf naar de glastuinbouw, maar zoeken vanuit hun eigen passie naar manieren om zelf mee te doen, te maken, te delen en te verbinden. Hun perspectieven vragen om een sector die ruimte geeft aan verbeelding, kwetsbaarheid, eigen initiatief en nieuwe vormen van waardecreatie.

Samen ontwikkelen
Voor SIGN bevestigt dit de waarde van het ontwikkelpad ‘Kas in verbinding’: niet alleen vertellen wat de glastuinbouw voor de samenleving betekent, maar die maatschappelijke betekenis samen met nieuwe generaties ontwikkelen.

Voor glastuinbouwondernemers bieden deze inzichten concrete aanknopingspunten. Niet omdat ieder idee direct uitvoerbaar is, maar omdat de ontwerpen laten zien welke thema's voor jongeren belangrijk zijn. Door jongeren actief te betrekken via bijvoorbeeld een kasatelier, een stekjesruildag, een social media challenge, een jongerenpanel of een gezamenlijke ontwerpsessie ontstaan nieuwe gesprekken, nieuwe verbindingen én nieuwe maatschappelijke waarde.

Dit project laat zien dat innovatie niet alleen ontstaat door nieuwe technieken of teeltsystemen, maar óók door nieuwe perspectieven. Door de glastuinbouw te bekijken door de ogen van jongeren ontstaan andere zoekrichtingen, nieuwe verhalen en onverwachte verbindingen die voor de toekomst van de glastuinbouw van waarde zijn.

Veel dank aan de studenten en docent Jan Erik Fokke van Cibap, Greenport Noord, Layla van der Veen en Jop de Vries van Drenthe Growers en Albert Hoekerswever.

gepubliceerd: 2026-07-14 | tagged: news nieuws